Demirdöküm Şofben F1 ve F4 Arızası: Nedenleri ve Çözümü (Usta Rehberi)
Demirdöküm Şofben F1 ve F4 Arızası: Nedenleri ve Çözümü (Usta Rehberi)
Demirdöküm hermetik şofbenlerde (C 275 F, C 350 F, L 275 F, L 350 F) ekranda en sık iki kod görürüz: F1 ve F4. İkisi de cihazı kilitler, sıcak su kesilir ve müşteri “şofben bozuldu” diye arar. Oysa bu kodların yarısı bir musluk süzgeci ya da kapalı bir vanadan ibarettir. Bu rehberde kodların üretici kılavuzundaki karşılığını, sahada gördüğümüz gerçek sebepleri ve servis çağırmadan yapabileceğiniz kontrolleri anlatıyorum.
- F1 ve F4 kodları kılavuzda ne anlama geliyor?
- F1 (aşırı ısınma): sahada gördüğümüz 6 sebep
- F4 (ateşleme arızası): gazdan elektroda 7 kontrol
- Demirdöküm şofben nasıl resetlenir?
- Sıcak su bir ısınıp bir soğuyorsa hangi kod, hangi parça?
- Montaj kaynaklı F4 ve F5: baca boyu ve sigorta
- Sıkça sorulan sorular
- Sonuç
F1 ve F4 kodları kılavuzda ne anlama geliyor?
Demirdöküm’ün L 275 F / L 350 F montaj ve bakım kılavuzunda arıza kodları “F.01, F.02…” biçiminde yazılır; eski C 275 F / C 350 F ekranında aynı kodlar noktasız “F1, F2, F4, F5, F6, F7, F9” olarak görünür. Anlamları aynıdır. Aşağıdaki tablo kılavuzdaki karşılıklardır, sahada ne yaptığımızı sonraki bölümlerde anlatıyorum.
| Kod | Kılavuzdaki anlamı | Kılavuzdaki tedbir |
|---|---|---|
| F1 / F.01 | Aşırı ısınma: NTC sensörü su sıcaklığının 85 °C üzerine çıktığını tespit etti, gaz girişi kesildi | Şalteri kapat-aç; tekrarlıyorsa servis |
| F2 / F.02 | Sıcak su NTC sensörü arızası | Servis |
| F4 / F.04 | Ateşleme arızası: brülör ateşlenmiyor ya da ateşleme konumunda beklenmedik şekilde sönüyor | Şalteri kapat-aç; üç denemede düzelmezse servis |
| F5 / F.05 | Hava basınç sensörü: fan çalışırken presostat 25 saniye açık kaldı (yanma havası / atık gaz yolu) | Şalteri kapat-aç; servis |
| F6 / F.06 | Elektrik gerilimi çok düşük; gerilim 175 V (±10 V) üzerine çıkınca kendiliğinden döner | Bekleyin, şebekeyi kontrol edin |
| F7 / F.07 | Gaz armatürü (gaz valfi) arızası | Şalteri kapat-aç; servis |
| F8 / F.08 | Hall sensörü (fan devir sensörü) arızalı ya da bağlı değil | Servis |
| F9 / F.09 | Basınç şalterinde kısa devre: fan çalışmadan şalter 15 saniye kapalı kaldı | Fan devreye girince kendiliğinden döner |
| E | Donma koruması: soğuk su girişi 5 °C altına düştü, brülör 7 saniye minimum gazda çalışır | Arıza değil; sıcaklık 7 °C üzerine çıkınca biter |
F1 (aşırı ısınma): sahada gördüğümüz 6 sebep
Şofben, akan suyu anlık ısıtır. Sudan geçen debi azalırsa aynı alev daha az suyu ısıtır, çıkış sıcaklığı fırlar ve 85 °C eşiği aşılınca kart gazı keser. Yani F1’in kökü çoğu zaman su azlığıdır, cihazın kendisi değil. Sırasıyla şunlara bakarım:
- Musluk süzgeci (perlatör) ve duş başlığı tıkalı. En sık sebep. Süzgeci sökün, sirke ya da kireç çözücüde bekletin. Cihaz 2,7 L/dk altındaki debide düzgün çalışamaz.
- Soğuk su giriş filtresi kireçli. Şofbenin soğuk su girişindeki küçük süzgeç aylar içinde kireç ve kumla dolar. Vanayı kapatıp filtreyi çıkarın, fırçalayın.
- Şebeke basıncı düşük. Üst katlarda ve akşam saatlerinde basınç düşünce debi de düşer. Kılavuz asgari 0,1 bar ister ama sağlıklı çalışma için 1 barın üstü gerekir. Hidrofor varsa ayarına bakın.
- Eşanjör kireçlenmiş. Sert suda 3-5 yıl sonra şofben eşanjörünün boruları daralır; hem debi düşer hem sıcak noktalar oluşur. Kimyasal temizlik ya da değişim gerekir.
- Sıcaklık ayarı sonuna kadar açık, musluk kısık. 60 °C ayarında lavaboda ince akan suyla F1 almak kolaydır. Ayarı 45-50 °C’ye çekin, sıcak suyu soğukla karıştırmak yerine cihazdan doğru sıcaklıkta alın.
- NTC sensörü bozuk ya da yüzeyi kireçli. Sensör olduğundan yüksek okuyorsa cihaz ısınmadan F1 verir. Ölçüm ve değişim için NTC sensörler sayfasına bakın.
F4 (ateşleme arızası): gazdan elektroda 7 kontrol
F4’te cihaz fanı çalıştırır, gaz valfini açar, kıvılcım çakar ama alevi göremez ya da alev birkaç saniye içinde söner. Doğalgazda üç başarısız denemeden sonra (LPG’de tek denemeden sonra) kod düşer. Kontrol sırası şöyle:
Cihaz altındaki sarı gaz vanası ve daire girişindeki ana vana açık mı? Kolu boruya paralel olan vana açıktır. Ocak yanıyorsa gaz vardır.
LPG’de tüp bitmeye yakınken alev tutmaz, F4 gelir. Doğalgazda saatte bakım ya da kesinti olabilir; komşuya sorun.
Gerilim 175 V altına inince cihaz F6 verir ama sınırda gerilimde ateşleme trafosu zayıf çakar. Uzatma kablosu ve çoklu priz kullanmayın.
Kapağı açın, brülör üstündeki seramik elektrodu inceleyin: kurum, çatlak, ucunda beyaz oksit. Ucu ince zımparayla temizlenir; çatlaksa değişir.
Alevi algılayan çubuk kirliyse alev var ama kart görmez, 3-5 saniye sonra söner. Test yöntemi: iyonizasyon elektrodu nasıl test edilir.
Hermetik bacanın dış ucunda kuvvetli rüzgâr alevi üfler; F4 rüzgârlı günlerde geliyorsa baca terminali ve yönü kontrol edilir.
Topraksız prizde iyonizasyon akımı ölçülemez, yepyeni cihaz bile F4 verir. Prizde toprak hattı olduğundan emin olun.
Bu yedi adımın altısını ev sahibi yapabilir. Gaz valfi ve ateşleme trafosu ölçümü ise servisin işidir; kıvılcım hiç çakmıyorsa trafo ya da kart, çakıp da alev olmuyorsa gaz valfi ya da elektrot mesafesi şüphelidir. Genel şofben ateşleme sorunları için şofben ateşleme yapmıyor rehberimize de bakın.
Demirdöküm şofben nasıl resetlenir?
Kılavuzun tarif ettiği yöntem basittir: açma/kapama şalterini KAPALI konumuna getirin, birkaç saniye bekleyin, tekrar AÇIK konumuna alın. Cihaz yeniden çalışmaya başlar. Yeni L serisinde ayar düğmesine basmak da reset görevi görür. Fişi çekip takmak da aynı sonucu verir.
- Reset sonrası kod hemen geri geliyorsa sebep giderilmemiştir; üst üste beş altı kez resetlemek kartı ve gaz valfini yorar.
- F4’ü üç resetle gideremiyorsanız kılavuz açıkça “yetkili bayiye başvurun” der; gaz tarafında ısrar etmeyin.
- F1’de reset atmadan önce sıcak musluğu 20-30 saniye açık bırakın; eşanjör soğumadan reset atarsanız kod tekrar düşer.
Sıcak su bir ısınıp bir soğuyorsa hangi kod, hangi parça?
F1 ve F4 çoğu zaman tek başına gelmez; öncesinde “su bir sıcak bir soğuk akıyor” şikâyeti vardır. Bu davranış debiyle ilgilidir ve aynı kökten beslenir: az su, kireç, tıkalı süzgeç. Ayrıntısı Demirdöküm şofben bir sıcak bir soğuk su veriyor yazısında.
| Belirti | Muhtemel parça | İlgili sayfa |
|---|---|---|
| Musluğu açınca cihaz hiç uyanmıyor, kod yok | Akış şalteri / mebran | Demirdöküm şofben akış şalteri, şofben mebranı |
| Su ısınıyor, 1-2 dakika sonra F1 | Debi düşük, eşanjör kireçli | C 275 F eşanjör |
| Kıvılcım sesi var, alev yok, F4 | Elektrot, gaz valfi, gaz basıncı | ateşleme elektrodu ve trafo |
| Alev yanıp 3-5 sn sonra sönüyor, F4 | İyonizasyon elektrodu, topraklama | iyonizasyon testi |
| Fan dönüyor, ateşleme başlamıyor, F5 | Presostat, baca, hortum | prosestatlar, fanlar |
Tüm Demirdöküm şofben kodlarının listesi ve model bazlı ayrıntı için Demirdöküm şofben arızaları ve hermetik şofben tamir rehberi sayfalarına bakabilirsiniz. Parça arıyorsanız Demirdöküm yedek parça sayfasında şofben parçaları da listelenir.
Montaj kaynaklı F4 ve F5: baca boyu ve sigorta
Yeni takılan şofbende F4/F5 geliyorsa montaja bakarım. Kılavuzdaki sınırlar nettir: L 275 F için yatay baca en fazla 4,3 m + 1 dirsek, L 350 F için 4 m + 1 dirsek; dikey bacada sırasıyla 5,3 m ve 5 m. Her 90° dirsek boydan 1 m, her 45° dirsek 0,5 m düşer. L 350 F’de 3 m + 1 dirseği aşan yatay bacada 45 mm kısma halkası çıkarılıp 47 mm takılmalıdır; bu halka unutulunca presostat kararsız çalışır.
- Elektrik bağlantısı 2-10 A sigorta ile yapılmalı, fiş hidrolik bağlantı grubunun altında olmamalı (su damlarsa kart yanar).
- Soğuk ve sıcak su bağlantısında flex boru zorunlu; gaz flex hortumu en fazla 60 cm.
- Minimum boşluklar: yanlarda 100 mm, üstte 200 mm, altta 300 mm (kılavuz SSS dokümanı).
Sıkça Sorulan Sorular
Aşırı ısınma korumasıdır. Sıcak su sensörü 85 °C üzerini gördüğünde kart gazı keser. Sebep çoğunlukla düşük su debisidir: tıkalı musluk süzgeci, kireçli giriş filtresi, düşük şebeke basıncı ya da kireçlenmiş eşanjör.
Ateşleme arızasıdır. Brülör üç denemede ateşlenemedi ya da alev ateşleme sırasında söndü. Gaz vanası, gaz basıncı, ateşleme ve iyonizasyon elektrodu, topraklama ve baca kontrol edilir.
Açma/kapama şalterini KAPALI konumuna alın, birkaç saniye bekleyin, AÇIK konumuna getirin. Kılavuzun tarif ettiği yöntem budur; yeni L serisinde ayar düğmesine basmak da resetler.
Önce musluk süzgecini ve soğuk su giriş filtresini temizleyin, sıcaklık ayarını düşürün. Hâlâ tekrar ediyorsa eşanjör kireç temizliği ya da NTC sensör değişimi gerekir.
Nadiren. Alev kararsız yanıp sönerken çıkış sıcaklığı dalgalanır; önce F4’ün kökü (gaz, elektrot) çözülür, çoğu zaman F1 de kaybolur.
Gaz var ama alev algılanmıyor demektir. İyonizasyon elektrodu kirli, topraklama zayıf ya da gaz valfi yeterli gaz vermiyor olabilir. Elektrot temizliğiyle başlayın.
Evet. C serisi ekranında F1, F2, F4, F5, F6, F7, F9; L serisinde aynı kodlar F.01 biçiminde görünür ve anlamları kılavuzda aynıdır.
Şebeke gerilimi 175 V altına düşmüştür. Cihaz gerilim düzelince kendiliğinden çalışır. Sık tekrar ediyorsa bina elektriği ve uzatma kablosu kontrol edilmeli, gerekirse regülatör düşünülmelidir.
Kılavuza göre L 275 F ve C 275 F dakikada 11 litre, L 350 F ve C 350 F dakikada 14 litre sıcak su verir; debi aralığı 2,7-11 ve 2,7-14 L/dk, sıcaklık ayarı 35-60 °C arasındadır.
Sonuç
Demirdöküm şofbende F1 aşırı ısınma, F4 ateşleme arızasıdır ve ikisi de üretici kılavuzunda tanımlıdır. F1’in kökü çoğunlukla az su ve kireç, F4’ün kökü gaz beslemesi ve elektrotlardır. Şalteri kapat-aç ile resetleyin, kod geri geliyorsa yukarıdaki sırayla kontrol edin; gaz valfi ve trafo ölçümünü servise bırakın.
- Türk DemirDöküm, L 275 F / L 350 F Montaj ve Bakım Kılavuzu (0020265474) — Ek A Arıza kodları
- Türk DemirDöküm, L 275 F Kullanma Kılavuzu (0020265475) — Ek A Arıza giderme
- Türk DemirDöküm, L 275 F – L 350 F Low NOx Şofben Sıkça Sorulan Sorular (14.02.2024)
- DemirDöküm C 275 F / C 350 F kullanma kılavuzu — teknik özellikler ve arıza kodları bölümü
