Demirdöküm Hermetik Şofben Arıza ve Çözüm Rehberi
Kombilerden farklı çalışan şofbenlerin dilinden anlayan ustalar için hazırlanmış, en kapsamlı tamir, test ve onarım rehberi.
✓ Arıza Kodları (F1-F7)
✓ Parça Ölçüm ve Testleri
✓ 25 Uzman Soru & Cevap
Uzman Notu: Demirdöküm Hermetik Şofbenler (Compact, L 275 F, C 275 F serileri), kombilerden farklı olarak sadece anlık sıcak su (kullanım suyu) üretmek için tasarlanmıştır. Bu cihazlarda kalorifer (petek) devresi, genleşme tankı, 3 yollu vana veya su basınç göstergesi bulunmaz! Arızalarının %90'ı Su Akış Türbini, Prosestat (Hava Akış Şalteri) ve kireçlenen eşanjörlerden kaynaklanır. Bu dev makalede şofbeninizin neden ateşlemediğini, suyun neden dalgalandığını ve teknik servisin hangi adımları uygulayacağını en ince ayrıntısına kadar anlatıyoruz.
İçindekiler
- 1. Çalışma Prensibi ve Görevi
- 2. Teknik Özellikleri
- 3. Arıza Kodları (F1, F2, F3...) ve Çözümleri
- 4. Sık Görülen Arıza Nedenleri
- 5. Test ve Ölçüm Yöntemleri (Usta İşi)
- 6. Parça Değişimi ve Bakım İşlemleri
- 7. Gizli Parametreler ve Gaz Valfi Ayarları
- 8. Usta Tavsiyeleri ve Sık Yapılan Hatalar
- 9. Sık Sorulan Sorular (25 Soru - Cevap)
1. Çalışma Prensibi ve Görevi
Demirdöküm hermetik şofbenlerin tek bir görevi vardır: Musluğu açtığınız anda şebekeden gelen soğuk suyu saniyeler içinde ısıtarak size ulaştırmak. Sistem zincirleme bir reaksiyonla çalışır:
- Siz sıcak su musluğunu açtığınızda cihaz içindeki Su Akış Şalteri (Türbini) dönmeye başlar.
- Türbin, Anakart'a "Su akıyor, çalış" sinyali gönderir.
- Anakart güvenlik için önce Fanı çalıştırır. Fan içerideki atık gazı tahliye eder.
- Fanın yarattığı hava akımını Prosestat (Hava Akış Şalteri) hisseder ve Anakart'a "Bacamız temiz, hava akışı tamam" der.
- Bunun üzerine Anakart, Gaz Valfini açar ve Ateşleme Elektrotlarına kıvılcım çaktırır.
- Alev oluşur, bakır eşanjörün içinden geçen su ısınır. NTC sensörü sıcaklığı denetler ve alevin boyunu (modülasyon) ayarlar.
Not: Bu zincirdeki herhangi bir halkanın kopması cihazın hata (F) kodu vermesine neden olur.
2. Teknik Özellikleri
- Kapasite: Genellikle 11 Litre/Dakika, 14 Litre/Dakika sıcak su üretebilme kapasitesine sahiptir.
- Baca Tipi: Hermetik (İç içe geçmiş çift boru). Temiz havayı dışarıdan alır, atık gazı dışarı atar. Ortamdaki oksijeni tüketmediği için banyoya dahi (yönetmeliklere uygunsa) monte edilebilir.
- Eşanjör: Yüksek ısı transferi sağlayan tamamen Bakır eşanjör kullanılır.
- Ekran: Modern (Compact) serilerde dijital LCD ekran; eski (L/C 275 F) serilerde ise LED ışıklı bildirim paneli bulunur.
3. Arıza Kodları (F1, F2, F3...) ve Çözümleri
F1 / F01 Ateşleme Hatası (Gaz Yok / Alev Oluşmadı)
- Nedeni: Cihaza gaz gelmiyor, gaz valfi açmıyor veya ateşleme elektrodu kıvılcım çakmıyor.
- Kullanıcı Çözümü: Dairede gaz olduğundan emin olun (Ocak yanıyor mu?). Şofbenin gaz vanasını kontrol edin ve cihazı Resetleyin.
- Usta Çözümü: Gaz basıncını (21 mbar) ölçün. Gaz valfi bobin omajını test edin. Anakarttan trafo grubuna 220V gelip gelmediğine bakın. Elektrot porseleni çatlaksa kıvılcım gövdeye atlar, elektrodu değiştirin.
F2 / F02 Hava Akış Hatası (Prosestat / Fan Arızası)
- Nedeni: Fanın dönmemesi, bacanın tıkalı olması veya Prosestat parçasının kontağını kapatmamasıdır.
- Usta Çözümü: Fan çalışıyorsa ancak bu hatayı veriyorsa, prosestat hortumunun içine yoğuşma suyu kaçmış olabilir. Hortumu çekip üfleyerek kurutun. Fan rulmanları sıkışmışsa fan temizlenmeli veya değişmelidir. Prosestat çıt çıt yapmıyorsa Prosestat yenilenmelidir.
F3 / F03 Aşırı Isınma Hatası (Limit Termostat Atması)
Eşanjördeki suyun 90-100°C'yi aşarak kaynaması durumunda şofben kendini kilitler.
- Nedenleri: Eşanjörün kireçten tamamen tıkanması, su akış hızının çok yavaş olması veya sensörlerin alevi kısamaması (modülasyon yapamaması).
- Çözüm: Cihaz soğuyana kadar bekleyip resetleyin. Eşanjör asitle yıkanmalıdır.
F4 / F04 İyonizasyon (Sahte Alev) Hatası
Ateşleme olmamasına rağmen alev varmış gibi algılanmasıdır. Genellikle Anakart üzerindeki alev algılama devresinin çökmesinden kaynaklanır. Kart tamiri veya değişimi şarttır.
F5 / F06 NTC ve Akış Sensörü Hataları
- F5 (Sıcaklık Sensörü Hatası): Suyu ölçen NTC sensörü kısa devre yapmış veya kablosu kopmuştur. Yenisiyle değiştirilmelidir.
- F6 (Su Akış Hatası): Türbin okuma yapamıyor. Suyu açtığınız halde cihaz tepki vermiyorsa akış şalteri veya türbin bozulmuştur.
4. Sık Görülen Arıza Nedenleri (Kombiden Farkları)
Şofbenler sürekli olarak taze şebeke suyu ile temas halindedir. Kombilerdeki kapalı devre (aynı suyun dönmesi) mantığı şofbende yoktur. Bu nedenle KİREÇ, şofbenlerin 1 numaralı düşmanıdır.
- Kireçlenme: Şebekeden gelen kalsiyumlu su, saniyeler içinde 60 dereceye ısıtıldığında bakır eşanjöre yapışır. Su debisi düşer, cihaz hararet yapar.
- Düşük Şebeke Basıncı: Şofbenin türbinini çevirebilmesi için şebeke suyunun minimum bir tazyike (0.2 bar) sahip olması gerekir. Eviniz en üst kattaysa ve hidrofor yoksa şofben suyu açtığınızı hissetmez ve çalışmaz.
- Baca Yoğuşması: Kombilerde yoğuşma gideri vardır. Klasik hermetik şofbenlerde bu yoktur. Bacadan giren soğuk hava ile içerideki sıcak hava yoğuşarak su damlacıkları oluşturur. Bu sular prosestat hortumuna kaçarsa cihaz F2 hatasına düşer.
5. Test ve Ölçüm Yöntemleri (Usta İşi)
DİKKAT: Cihaz 220V ile Çalışır!
Test işlemlerini yaparken mutlaka cihazın elektriğinin ana kart üzerinde aktif olduğunu unutmayın. Çıplak elle kablolara dokunmayın.
- Prosestat Testi: Cihaz çalışırken prosestatın iki kablosunu çekin ve bir tel ile kısa devre yapın. Eğer cihaz ateşleme yapıp alev alıyorsa, prosestatınız %100 arızalıdır. (Test sonrası teli çıkarıp yeni prosestat takın, asla kısa devreli bırakmayın!).
- Su Akış Türbini Testi: Musluğu açtığınızda türbinden anakarta giden soketteki (genelde 3 kablolu olur) sinyal ucunda DC voltaj değişimi (0'dan 5V'a dalgalanma) görülmelidir. Yoksa türbin mıknatısı dağılmıştır.
- NTC Sensör Ölçümü: Avometreyi 20K (Direnç) kademesine alın. Şofben NTC'leri oda sıcaklığında genellikle 10 kOhm değer vermelidir. Isıttıkça bu değer 8, 6, 4 şeklinde düşmelidir.
- Gaz Valfi Modülasyon Testi: Cihaz yanarken anakarttan gaz valfinin mavi/kırmızı bobinine giden DC voltaj (modülasyon voltajı) kontrol edilir. Suyu çok açtığınızda voltaj artmalı (alev büyüyecek), suyu kıstığınızda voltaj düşmelidir.
6. Parça Değişimi ve Bakım İşlemleri
1
Eşanjör Kireç Temizliği
Eşanjör sökülür, cihaz dışına alınır. Asit pompası ile içine "inhibütörlü eşanjör asidi" basılarak 20 dakika yıkanır. Bol suyla durulanıp yeni O-ringlerle yerine takılır.
2
Türbin (Akış Şalteri) Temizliği
Soğuk su girişindeki siyah plastik filtre çıkartılıp temizlenir. Ardından içindeki manyetik pervane sökülüp, kireçten ve çamurdan arındırılır. Oksitlenme varsa türbin komple yenilenir.
3
Prosestat Değişimi
Fanın yanındaki yuvarlak gri parçadır. Elektrik fişi çekilir. İki hortumu ve soketleri çıkartılır. Yeni prosestat (orijinal Pa - Pascal değerinde olmalı) aynı şekilde yerine takılır.
7. Servis Menüsü ve Gaz Valfi Ayarları (Gizli Ayarlar)
Şofbenler kombiler gibi çok detaylı dijital parametre (P01, P02 vb.) menülerine sahip değildir. Ancak Anakart üzerinde ve Gaz valfi üzerinde mekanik ayar yerleri vardır:
- Maksimum ve Minimum Gaz Ayarı: Gaz valfi üzerindeki somun ve ortasındaki plastik vidadan yapılır. Manometre (U manometre) gaz valfi çıkışına bağlanır. Şofben tam güçte (max) çalışırken basınç ayarlanır (Örn: 11 mbar). Sonra modülasyon kablosu çekilir ve min gaz ayarı (Örn: 2 mbar) ortadaki vidadan yapılır. (Bu ayarı sadece yetkili servis cihazlarıyla yapmalıdır, patlama riski vardır).
- Dip Switch Ayarları: Eski Demirdöküm şofben anakartlarında bulunan küçük tırnaklı switch'ler, cihazın 11 litre veya 14 litre kapasiteli olduğuna göre fabrikasyon ayarlanır. Anakart değiştiğinde eski karttaki tırnak pozisyonları aynen yeni karta kopyalanmalıdır.
8. Usta Tavsiyeleri ve Sık Yapılan Hatalar
- Sıcak Suyu Soğuk Suyla Ilıştırmayın: Şofbenin en büyük düşmanıdır! Şofben üzerinden dereceyi 42°C'ye ayarlayın ve banyoda sadece sıcak su (kırmızı) musluğunu sonuna kadar açarak yıkanın. Eğer suyu aşırı ısıtıp (Örn 55°C) sonra banyoda soğuk su katarak ılıştırmaya çalışırsanız; şofbenin içinden geçen suyun hızını yavaşlatmış olursunuz, cihaz suyu kaynatır ve aşırı ısınma (F3) arızasına geçer.
- Kireç Kırıcı Kullanın: Şofbenin soğuk su girişinin hemen altına manyetik veya silifoz kireç kırıcı filtre takın. Eşanjörünüzün ömrünü 3 kat uzatır.
- Hatalı Baca Eğimi: Hermetik şofben bacası dışarıya doğru %3 - %5 aşağı eğimli olmalıdır. Eğer yukarı eğimli olursa yağmur suları ve baca yoğuşma suyu cihazın içine (fan motoruna) akar ve motoru yakar.
9. Sık Sorulan Sorular (SSS)
Şofbenin çalışması için 3 şeye ihtiyacı vardır: Elektrik, Doğalgaz ve Su Basıncı. Bunlardan biri eksikse, özellikle suyunuzun tazyiki çok düşükse cihaz çalışmaz. Ekranda veya lambalarda arıza kodu varsa ona göre müdahale edilir.
Fan dönmüyorsa (Prosestat arızası), gaz valfi açmıyorsa veya ateşleme trafosu/anakart arızalanmışsa ateşleme yapmaz. İlk adım gaz vanalarını kontrol edip resetlemektir.
Alev oluşmasına rağmen su ısınmıyorsa, alev boyu çok düşüktür (Gaz valfi modülasyon arızası) veya eşanjörün içi tamamen kireç kaplamıştır, ısıyı suya iletemiyordur.
Ateşleme ve alev oluşmama hatasıdır. Cihaza gaz gelmediğinde veya elektrotlar oksitlendiğinde oluşur. Gaz vanasını kontrol edip cihazı resetlemeniz gerekir.
Hava akış hatasıdır. Baca yerinden çıkmış, tıkalı veya fan motoru/prosestat arızalanmıştır. Usta tarafından prosestat testi yapılmalı, gerekirse yenisi takılmalıdır.
Cihazın modeline göre ön panelde "Reset" yazan bir tuş, alev üzerine çarpı işareti olan bir buton veya açma/kapama düğmesini 'R' konumuna getirip yaylandırmak şeklinde resetlenir.
Duşta suyu soğuk suyla ılıştırmaya çalışıyorsanız debiyi düşürdüğünüz için şofben hararet yapıp alevi söndürür (soğuk gelir), sonra tekrar ateşler (sıcak gelir). Sadece sıcak su musluğunu kullanın. Düzelmezse NTC sensörü arızalıdır.
Musluk açıldığında anakarta giden sokette multimetre ile voltaj değişimi gözlemlenerek test edilir. Suyu açtığınızda fan bile devreye girmiyorsa akış türbini kireçten dönmüyordur.
Oda sıcaklığında (25°C) multimetre ile ölçüldüğünde yaklaşık 10 kOhm (10.000 ohm) değer vermelidir. Değer hiç oynamıyorsa sensör bozuktur.
Fanın rulmanları dağılmış veya toz dolmuş olabilir (Uğultu sesi). Ya da eşanjör aşırı kireçlenmiştir, içindeki su zor geçerek kaynama yaptığı için çaydanlık gibi fokurdama sesi çıkarır.
Anakart üzerindeki trafo/besleme devresinde arıza olabilir. Ayrıca evinize gelen elektrik voltajında ciddi dalgalanmalar yaşanıyorsa şofben kendini korumaya alır.
Cihazın içinde bir su kaçağı olup kablolara (özellikle fan veya gaz valfine) değmişse, pompa veya fan sargıları yanarak kısa devre yapmışsa cihaz sigortayı anında attırır.
Fan atık gazı atar ancak Prosestat hava akışını anakarta rapor etmezse ateşleme başlamaz. Prosestat hortumu tıkalı veya prosestat arızalıdır.
Gaz valfi bobinleri yanmış olabilir (tık sesi duyulmaz). Veya ateşleme trafosu arızalı olduğu için bujiler (elektrotlar) çıt çıt edip kıvılcım çıkaramıyordur.
Tüm parçalar sağlam olduğu halde (fan dönüyor, prosestat sağlam, türbin çalışıyor) cihaz hala ateşleme komutu vermiyor veya direkt F4 sahte alev hatası veriyorsa kart tamiri gerekir.
Mutfaktaki soğuk suyun debisi (tazyiki) ile sıcak su musluğunu açtığınızdaki suyun tazyikini karşılaştırın. Sıcak su bariz bir şekilde ince/yavaş akıyorsa eşanjörünüz tıkanmıştır.
Eşanjör tıkalı olduğu için su çok yavaş geçer ve cihazın alevi suyu aşırı derecede (100°C) kaynatarak tehlike sınırı olan limit termostatı attırır.
Akış türbininin veya su blokunun O-ring contaları zamanla çürümüştür. Veya çok soğuk havalarda cihazın içinde su donmuş ve bakır boruları çatlatmıştır.
Prosestat tamir edilen bir parça değildir, yenisi ile değiştirilmelidir. Ancak hortumunda biriken yoğuşma suları üflenerek temizlendiğinde parça tekrar çalışabilir.
Bu ayar sadece uzmanlar tarafından U-manometre cihazı ile gaz valfi üzerindeki mekanik vidalardan (min ve max debi için) ölçüm yapılarak milimetrik ayarlanır. Evde denenmemelidir.
Özellikle Prosestat gibi güvenlik parçalarında yan sanayi kullanımı cihazın baca tıkalıyken bile gaz açmasına, NTC gibi parçalarda ise suyun kaynamasına neden olarak can güvenliğinizi tehlikeye atar.
Hermetik şofbenler ortamın oksijenini kullanmadıkları (dışarıdan aldıkları) için gaz kuruluşlarının yönetmeliklerine ve yeterli havalandırma şartlarına uygunsa banyoya takılmalarına izin verilebilir. (Bölge gaz dağıtım şirketine sorulmalıdır).
Çalışmaz. Hermetik şofbenlerin devreye girebilmesi için akış şalterini döndürecek minimum 0.2 - 0.5 bar civarında bir şebeke su basıncına ihtiyaçları vardır.
Yılda 1 kez yapılmalıdır. Fan sökülüp yıkanmalı, ateşleme elektrotları zımparalanmalı, soğuk su giriş filtresi temizlenmeli ve gerekiyorsa eşanjör asitle kireçten arındırılmalıdır.
Cihazın elektrik şalteri kış aylarında kesinlikle kapatılmamalıdır. İçerisindeki elektronik don koruma sistemi, su 5 derecenin altına düşünce otomatik devreye girip cihazı korur. Elektrik kesilirse cihaz buz tutar ve eşanjör patlar.
Demirdöküm Şofbeniniz İçin Garantili Çözümler
Demirdöküm Compact veya C 275 F / L 275 F serisi hermetik şofbenlerinizde yaşadığınız ateşleme, fan ve anakart arızalarında doğru teşhis hayat kurtarır. Kalitesiz parçalar, şofbeninizin güvenliğini (özellikle prosestat ve gaz valfinde) tehlikeye atar.
Cihazınıza %100 uyumlu orijinal Su Akış Türbini, Prosestat, Fan Motoru, NTC sensörler ve Revizyonlu Anakart ihtiyaçlarınızı Parcabayim.com güvencesiyle inceleyebilir, uzun ömürlü onarımlar için sipariş verebilirsiniz.
Demirdöküm Şofben Yedek Parçalarını İncele
