Kombi Olan Odada Havalandırma Menfezi Zorunlu mu? İGDAŞ Kuralları
Kombi Olan Odada Havalandırma Menfezi Zorunlu mu? İGDAŞ Kuralları
Kışın soğuk giriyor diye menfezi bantlayan, “hermetik kombi var, menfeze gerek yok” diyen tesisatçıyla “menfez şart” diyen gaz kontrolörü arasında kalan çok müşteri gördüm. Kural aslında nettir ve cihazın tipine bağlıdır. Bu yazıda İGDAŞ’ın “Binalar İçin Doğal Gaz Tesisatı Teknik Esasları” metnine dayanarak hangi cihazda menfezin zorunlu olduğunu, ölçüsünü, yerini ve en çok yapılan hataları anlatıyorum.
Önce cihaz tipini öğrenin: A, B, C
Teknik esaslar cihazları yanma havasını nereden aldığına ve atık gazı nereye verdiğine göre üçe ayırır. Menfez kuralı bu tipe göre değişir:
| Tip | Ne demek | Örnek | Menfez |
|---|---|---|---|
| A tipi (bacasız) | Havayı odadan alır, atık gazı odaya verir | Ocak, fırın, bacasız şofben | Zorunlu, en az 150 cm², sürekli açık |
| B tipi (bacalı) | Havayı odadan alır, atık gazı bacaya verir | Bacalı kombi, bacalı şofben, soba | Zorunlu, en az 150 cm², sürekli açık |
| C tipi (hermetik / denge bacalı) | Havayı dışarıdan özel bacayla alır, atık gazı dışarı verir | Hermetik kombi, yoğuşmalı kombi, hermetik şofben | Oda için sınırlama yok |
Bugün satılan kombilerin tamamına yakını C tipidir; bacalı kombi üretimi büyük ölçüde bitmiştir. Bunun sebepleri için hermetik kombi neden yok, kalktı mı yazısına bakın. Cihazınızın üstünden çıkan boru çift cidarlı (iç içe 60/100 mm) ise hermetiktir; tek ince alüminyum boruyla bacaya gidiyorsa bacalıdır.
Hermetik (C tipi) kombi: menfez şart değil, ama…
Teknik esasların 6.3.2 maddesi açıktır: “C tipi cihazların monte edildiği odaya ilişkin bir sınırlama yoktur; cihazlar odanın hacmi ve havalandırma biçimine bağlı olmaksızın monte edilebilir.” Yani hermetik kombi olan odada menfez açmak zorunlu değildir. Buna karşılık üç şey şarttır:
- Baca çıkışı doğrudan dış ortama, hava sirkülasyonu olan yere verilmelidir; kapalı avlu, merdiven boşluğu, aydınlık yasaktır.
- Cihaz merdiven boşluğuna, ortak koridora, baca duvarı üstüne monte edilemez; balkona ancak tabandan tavana kapalı kabin içinde konabilir.
- Kabin ya da dolap içine alınıyorsa yanlardan ve önden en az 10 cm, üstten en az 30 cm boşluk bırakılır: kombi dolabı ölçüleri ve kuralları.
Bacalı (B tipi) kombi ve şofben: ölçüler tek tek
Bacalı cihaz yanma havasını odadan alır; oda hava alamazsa eksik yanma, is ve karbonmonoksit oluşur. Bu yüzden kurallar sıkıdır:
Cihazın her 1 kW anma ısıl gücü için en az 1 m³ hacim. 24 kW bacalı kombi için 24 m³ (örneğin 10 m² × 2,4 m tavan). Net hacmi 8 m³’ten küçük mahallere hiç konamaz.
Odada en az 150 cm² serbest kesitli havalandırma menfezi. Serbest kesit = ızgara çubukları düşüldükten sonra hava geçen alan; 15×15 cm delik ızgaralı hâliyle 150 cm² vermez, daha büyük açılır.
Menfezler sürekli açık kalmalıdır; kapaklı, sürgülü, sineklikli daraltılmış menfez kurala uymaz.
Komşu odaya açılan kapı ya da duvara alt ve üst menfez (her biri en az 150 cm²) açılır; iki odanın toplam hacmi 1 m³/kW olur. Üst menfez tabandan en az 1,80 m yüksekte, alt menfez döşemeden en fazla 45 cm yüksekte olmalı. Komşu oda yatak odası, banyo, tuvalet ya da bina ortak alanı olamaz.
B tipi cihaz olan mahale karbonmonoksit algılama cihazı takılır: cihazın üst seviyesine yakın, cihazdan 1,5-3 m mesafede.
Cihazla baca deliği arasındaki yatay boru en fazla 2,5 m.
Bacalı cihazlar yatak odası, banyo, tuvalet, açık balkon ve merdiven boşluğuna hiçbir hacimde konamaz. Karbonmonoksit belirtileri ve önlemi için karbonmonoksit zehirlenmesi belirtileri yazısı okunmalı.
Menfezi kapatmak neden tehlikeli, soğuk sorunu nasıl çözülür?
Kışın menfezden giren soğuk hava gerçek bir rahatsızlıktır ve müşteriler bant, köpük ya da sünger ile kapatır. Bacalı cihazda bu doğrudan zehirlenme riskidir: oda hava alamayınca alev sarıya döner, is yapar, karbonmonoksit üretir ve bacalı şofbenlerde ölümle sonuçlanan olayların büyük kısmı böyle başlar. Hermetik cihazlı ama ocaklı mutfakta ise gaz kaçağı durumunda gazın dışarı atılacağı yol kapanır.
✔ Doğru
- Menfezi dışa kapaklı (rüzgâr kesici) ama serbest kesiti koruyan ızgarayla değiştirmek
- Bacalı cihazı hermetik/yoğuşmalıya çevirip menfez şartından kurtulmak
- Menfezi cihaza ve tavana yakın, insan boyu üstünde konumlandırmak
- Mutfak kapısını kapalı tutup soğuğu tek odada bırakmak
✕ Yanlış
- Menfezi bant, köpük ya da sünger ile kapatmak
- Sineklik teli ve ince ızgarayla kesiti yarıya indirmek
- Menfezi yatak odasına ya da banyoya açmak
- Gaz kontrolünden sonra menfezi yeniden kapatmak
Gaz kokusu ya da kaçak şüphesinde yapılacaklar için kombiden gaz kokusu geliyorsa ve gaz kaçağı nasıl tespit edilir yazılarına bakın.
Sık sorulan montaj durumları
| Durum | Kural |
|---|---|
| Hermetik kombi banyoya konabilir mi? | Teknik esaslar C tipi için oda sınırlaması getirmez; ancak elektrik güvenliği (ıslak hacim, sıçrama bölgesi) ve üretici kılavuzu sınırlar. Çoğu üretici banyoyu önermez, servis kabul etmeyebilir. |
| Hermetik kombi yatak odasına konabilir mi? | Teknik esaslarda C tipi için yasak yoktur; ses ve konfor sebebiyle tavsiye edilmez. Bacalı cihaz kesinlikle konamaz. |
| Kombi kapalı balkona konabilir mi? | Evet, hermetik kombi kapalı balkona konabilir. Açık balkona yalnızca tabandan tavana kapalı kabin içinde konur; donma koruması için elektrik ve gaz sürekli açık kalmalı. |
| Kombinin altına dolap yapılabilir mi? | Evet, 10 cm yan/ön ve 30 cm üst boşluk şartıyla; dolabın kapağı servis için sökülebilir olmalı. |
| Bacalı şofben banyoda olabilir mi? | Hayır. A ve B tipi cihazlar banyo, tuvalet ve yatak odasına hiçbir hacimde konamaz. |
Montaj yeri seçiminin tamamı için kombi nereye monte edilir, baca uzatma kuralları için kombi bacası uzatılırken dikkat edilecekler yazılarını okuyun. Bacanın kuş yuvası ya da yaprakla tıkanması hermetik cihazda da arıza üretir: kombi bacası tıkanıklığı belirtileri.
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. C tipi (hermetik, yoğuşmalı) cihazlar yanma havasını dışarıdan aldığı için teknik esaslar bu cihazların odasına hacim ya da menfez sınırlaması getirmez. Aynı odada ocak varsa menfez ocak için zorunludur.
Bacalı (B tipi) ve bacasız (A tipi) cihaz olan mahalde en az 150 cm² serbest kesitli menfez gerekir. Serbest kesit, ızgara çubukları düşüldükten sonra kalan hava geçiş alanıdır.
Hayır. Menfezler sürekli açık kalmalıdır. Bacalı cihazda kapatmak karbonmonoksit zehirlenmesi riski doğurur; ocaklı mutfakta gaz kaçağının atılma yolunu keser.
Her 1 kW anma ısıl gücü için en az 1 m³; 24 kW cihazda 24 m³. Net hacmi 8 m³’ten küçük odaya bacalı cihaz konamaz. Hacim yetmezse komşu odaya alt ve üst menfez açılarak hacim tamamlanır.
Çoğu evde ocak içindir. Ocak A tipi cihazdır; 12 m³’ten büyük mahal ve 150 cm² sürekli açık menfez ister. Kombi hermetik olsa da bu menfez kalır.
Doğrudan dış ortama, mümkünse cihaza yakın ve yüksek seviyeye. Dolaylı havalandırmada komşu odaya açılan üst menfez tabandan en az 1,80 m yükseklikte olmalı; komşu oda yatak odası, banyo ya da tuvalet olamaz.
Evet. Teknik esaslar B tipi cihaz olan mahale CO algılama cihazı ister; cihaz üst seviyesine yakın ve 1,5-3 m mesafeye takılır.
Teknik esaslar C tipi için yer sınırlaması getirmez, ancak üretici kılavuzları ve elektrik güvenliği kuralları banyoyu çoğunlukla dışlar. Üreticinize ve sertifikalı firmaya sorun.
Sonuç
Menfez zorunluluğu cihaz tipine bağlıdır: hermetik ve yoğuşmalı kombide odaya sınırlama yok, bacalı ve bacasız cihazlarda en az 150 cm² sürekli açık menfez ve 1 m³/kW hacim şart. Mutfaktaki menfez çoğu zaman ocak içindir ve kombi hermetik olsa da kalır. Soğuk giriyor diye menfezi kapatmak yerine bacalı cihazı hermetiğe çevirmek ya da rüzgâr kesici ızgara kullanmak doğru yoldur.
- İGDAŞ, Binalar İçin Doğal Gaz Tesisatı Teknik Esasları (2017) — Bölüm 6.1 A tipi, 6.2 B tipi, 6.3 C tipi cihazlar, madde 5.1.21 havalandırma menfezleri
- İGDAŞ Teknik Esasları — Şekil 19 (B tipi cihazlarda hacim tamamlama ve menfez detayı), Şekil 27 (hermetik kombi kabin detayı)
