Kombi Gaz Basıncı Kaç Olmalı? Giriş Basıncı Nasıl Ölçülür, Statik ve Dinamik Farkı
Kombi Gaz Basıncı Kaç Olmalı? Giriş Basıncı Nasıl Ölçülür, Statik ve Dinamik Farkı
Ateşleme yapıp sönen, tam güce çıkınca kilitlenen ya da sıcak suyu bir türlü ısıtamayan bir kombide sorun bazen cihazın içinde değil, cihaza gelen gazdadır. Kombi durgunken ölçülen basınç kusursuz görünür, ama brülör tam güçte yandığında basınç çöker. Bu yazıda doğalgazlı kombide giriş basıncının kaç olması gerektiğini, statik ve dinamik ölçümün farkını, ölçümü adım adım nasıl yapacağınızı ve düşük basıncın hangi arızalar olarak karşınıza çıktığını anlatıyorum.
Doğru değerler: şebeke, sayaç ve kombi girişi
| Nokta | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Servis kutusu çıkışı (konut) | 21 mbar | Dağıtım şirketi iç tesisat esasları |
| Servis kutusu → sayaç vanası kaybı | En fazla 1,0 mbar | ESGAZ iç tesisat teknik esasları |
| Sayaç çıkışı → cihaz kaybı | En fazla 0,8 mbar | ESGAZ iç tesisat teknik esasları |
| Kombi girişi, doğalgaz (G20) nominal | 20 mbar | Üretici kılavuzu |
| Kombi girişi, G20 izin verilen | 17-25 mbar (örnek: Nitromix) | DemirDöküm Nitromix kılavuzu |
| Kombi girişi, propan (G31) nominal | 37 mbar (izin 36-47) | DemirDöküm Nitromix kılavuzu |
Tablodaki izin verilen aralık modele göre değişebilir; cihazınızın teknik veri tablosunu esas alın. Önemli olan şudur: şebekeden gelen 21 mbar, sayaç ve borulardaki kayıplarla birlikte kombiye 19-20 mbar civarında ulaşmalıdır. Ölçtüğünüz dinamik değer 17 mbar’ın altındaysa kombi değil, tesisat sorunludur.
Fotoğraf: Harke (PD-self) · Wikimedia Commons · Public domain
Statik ve dinamik basınç: fark neden önemli?
Statik basınç, kombi yanmıyorken, gaz akmazken okunan basınçtır. Hat boyunca akış olmadığı için kayıp da yoktur ve değer neredeyse her zaman şebeke basıncına eşittir. Bu yüzden statik ölçüm, tesisattaki darlığı göstermez.
Dinamik (çalışma) basıncı ise kombi tam güçte yanarken okunur. Gaz akarken boru çapı, dirsekler, sayaç, vana ve esnek hortum birer direnç oluşturur ve basınç düşer. Hat yetersizse düşüş büyür. Arızayı gösteren ölçüm budur.
✔ Doğru ölçüm
- Kombi tam güçte yanarken
- Isı atılabiliyor (petek ya da sıcak su musluğu açık)
- Evdeki diğer gazlı cihazlar da çalışırken tekrar
- Gaz valfinin giriş ölçüm nipelinden
✕ Yanıltıcı ölçüm
- Sadece kombi kapalıyken statik
- Kombi minimum güçteyken
- Sayaçta ölçüp kombiye taşımak
- Kombi modüle olup gücünü düşürmüşken
Adım adım ölçüm
Kombinin gaz vanasını kapatın. Gaz valfinin giriş tarafındaki ölçüm nipelinin vidasını iki tur gevşetin ve manometrenin hortumunu takın.
Gaz vanasını açın, kombi yanmıyorken değeri okuyun. Bu değer yaklaşık 20-21 mbar olmalıdır.
Kombiyi tam güçte çalıştırın. Vaillant ve DemirDöküm’de bunun için P.01 kontrol programı kullanılır; diğer markalarda baca temizleyici ya da servis modu aynı işi görür. Isının atılabildiğinden emin olun.
Birkaç dakika sonra değeri okuyun. Ocak gibi diğer cihazları da açıp tekrar ölçün.
Hortumu çıkarın, nipel vidasını sıkın ve köpükle sızdırmazlığı kontrol edin.
Fotoğraf: Olivier Cleynen · Wikimedia Commons · CC0
Düşük çalışma basıncı hangi arızaları üretir?
| Belirti | Neden düşük basınç? | İlgili kod (örnek) |
|---|---|---|
| Ateşliyor, alev tutmuyor | Tam yükte gaz yetmiyor, karışım fakirleşiyor | Vaillant F.28 |
| Bir süre yanıp sönüyor, yeniden ateşleyemiyor | Basınç yük altında çöküyor | Vaillant F.29 |
| Kararsız alev sinyali | Gaz-hava oranı bozuluyor | Vaillant F.68 |
| Sıcak su yeterince ısınmıyor | Kombi tam güce çıkamıyor | Kod yok |
| Ocak açılınca kombi sönüyor | Ortak hat yetersiz | Kod yok |
Üretici kılavuzları bu durumda çözüm olarak boruda tıkanıklık ya da boru çapının yetersizliğini kontrol etmeyi söyler. Sahada en sık rastlanan sebepler: kombi sonradan eklenmiş ve eski ocak hattına bağlanmış ince boru, yarı açık kalmış ya da arızalı bir vana, ezilmiş esnek hortum, küçük kapasiteli sayaç ya da regülatör. Ateşleme arızalarının diğer sebepleri için F28 ve F29 rehberlerine bakın.
Brülör basıncı ve yoğuşmalı kombilerdeki fark
Atmosferik ve hermetik kombilerde gaz valfinin çıkışında ayrıca brülör basıncı ölçülür ve minimum ile maksimum değerleri modelin etiketinde ya da kılavuzunda yazar. Bu değerler ancak giriş basıncı doğruyken anlamlıdır; giriş düşükse brülör ayarını kurcalamak sorunu gizler. Minimum ve maksimum ayarın mantığı SIT 845 gaz ayarı rehberinde anlatılıyor.
Yoğuşmalı (premix) kombilerde ise gaz, fanın önünde havayla oranlı karışır ve ayar brülör basıncıyla değil, baca gazındaki CO2 yüzdesiyle yapılır. Örneğin Vaillant ecoTEC pro için doğalgazda tam yükte hedef %9,2 ± 1,0 CO2’dir. Bu ölçüm için baca analizi rehberine bakın; giriş basıncı yine aynı şekilde ölçülür.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğalgazda kombi girişinde nominal 20 mbar; üreticilerin izin verdiği aralık tipik olarak 17-25 mbar’dır. Değer kombi tam güçte yanarken ölçülmelidir.
Türkiye’de konut tesisatında servis kutusu çıkışında 21 mbar’dır. Sayaç ve boru kayıplarından sonra cihaza 19-20 mbar civarında ulaşması beklenir.
Statik basınç gaz akmazken, dinamik basınç kombi tam güçte yanarken ölçülür. Tesisattaki darlığı yalnızca dinamik ölçüm gösterir.
Ateşleme yapıp söner, tam güce çıkınca kilitlenir, alev sinyali kararsızlaşır ya da sıcak su yeterince ısınmaz. Vaillant’ta F.28, F.29 ve F.68 gibi kodlar görülebilir.
Kombinin gaz valfi ayarını yetkili servis yapar. Tesisat basıncını ve boru çapını ise dağıtım şirketinin yetkilendirdiği sertifikalı iç tesisat firmaları düzenler.
Propan (G31) için nominal 37 mbar yaygındır; bütan ve bazı yeni cihazlarda 28-30 mbar kullanılır. Cihazın LPG’ye dönüştürülmüş olması ve etiketindeki değer esas alınır.
Kombi ile ocak aynı yetersiz hattı paylaşıyorsa ocak açıldığında kombinin dinamik basıncı düşer. Her iki cihaz çalışırken kombi girişinde ölçüm yapılmalıdır.
Hayır. Kombi su manometresi bar cinsindendir; gaz basıncı ise milibar mertebesindedir. Dijital ya da U borulu hassas manometre gerekir.
Sonuç
Gaz basıncı teşhisinde tek kural vardır: kombi yanarken ölçün. Statik değer neredeyse her tesisatta doğru çıkar ve sizi yanıltır. Tam yükte 17 mbar’ın altına inen bir giriş basıncı varsa kombinin içindeki parçaları değiştirmeden önce hattı düzelttirin; ateşleme ve alev kaybı arızalarının şaşırtıcı bir kısmı burada çözülür.
