SIT 845 Gaz Valfi Gaz Ayarı Nasıl Yapılır?
SIT 845 Gaz Valfi Gaz Ayarı Nasıl Yapılır?
SIT 845 SIGMA, Türkiye'de en yaygın kullanılan modülasyonlu gaz valflerinden biridir ve doğru ayarlandığında yıllarca sorunsuz çalışır. Ayarın mantığı basittir: önce maksimum, sonra minimum brülör basıncı kurulur ve sonuç baca analiziyle doğrulanır. Bu yazıda valfin üzerindeki noktaları, ayar sırasını ve en sık yapılan hataları usta gözüyle anlatıyoruz.
SIT 845 Nedir, Nasıl Çalışır?
SIT 845 SIGMA, tek gövdede iki emniyet ventili, bir basınç regülatörü ve bir modülatör bobini barındıran kombine bir gaz valfidir. Kombiye gelen şebeke gazı önce emniyet ventillerinden geçer, sonra regülatörde sabit bir çıkış basıncına düşürülür ve brülöre gönderilir. Modülatör bobini ise elektronik karttan gelen akıma göre bu çıkış basıncını kademesiz olarak değiştirir.
Buradaki ana fikir şudur: kart bobine ne kadar akım verirse valf o kadar gaz geçirir. Düşük akımda minimum, yüksek akımda maksimum brülör basıncı oluşur. Gaz ayarı yapmak, bu iki uç noktayı cihazın gücüne göre doğru yere oturtmak demektir. Aradaki tüm ara değerler kart tarafından otomatik olarak yönetilir.
Bu yüzden ayar iki noktalıdır. Yalnız maksimum ayarlanıp minimum atlanırsa cihaz tam güçte doğru, düşük güçte hatalı çalışır: alev kopar, ateşleme sorunları başlar.
Ayardan Önce: Ekipman ve Güvenlik
Ayar yapmadan önce hazırlığın tamam olması gerekir. Yarım ekipmanla başlanan ayar, çoğu zaman göz kararı ayara dönüşür ve kombiyi ilk halinden kötü bırakır.
- Dijital ya da U tipi manometre: mbar ölçen, düşük basınç aralığında hassas cihaz. Su sütunlu U manometre de iş görür.
- Baca gazı analiz cihazı: Ayarın doğruluğunu kanıtlayan tek araç. Analizsiz ayar tamamlanmış sayılmaz.
- İnce düz ve yıldız tornavida, uygun lokma: MAX somunu genellikle küçük lokma, MIN vidası ince tornavida ister.
- Üreticinin teknik tablosu: Cihazın kW gücüne ve gaz tipine ait hedef basınç ve CO₂ değerleri bu tablodadır.
- Gaz kaçak tespit köpüğü: İşlem sonunda test nipeli ve bağlantılar mutlaka kontrol edilir.
- Karbonmonoksit dedektörü: Kapalı hacimde çalışırken güvenlik için bulundurulur.
Ayara başlamadan önce şebeke giriş basıncı da ölçülmelidir. Doğalgazda giriş basıncı düşükse yapılan tüm ayarlar yanlış bir zemine oturur; brülör basıncını yükseltmeye çalışırsınız ama sorun valfte değil hattadır. Giriş basıncı, valfin giriş (IN) nipelinden kombi tam güçte çalışırken ölçülür ve üreticinin verdiği aralıkta olmalıdır.
Valf Üzerindeki Noktaları Tanımak
SIT 845 gövdesi üzerinde ayar ve ölçüm için birkaç ayrı nokta bulunur. Bunları karıştırmak, ayarın en sık başarısız olma sebebidir.
| Nokta | Nerede | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| Giriş test nipeli (IN / P1) | Gazın valfe girdiği taraf | Şebeke giriş basıncı ölçülür |
| Çıkış test nipeli (OUT / P2) | Brülöre giden taraf | Brülör basıncı ölçülür, ayar buradan izlenir |
| MAX ayar somunu | Modülatör bobininin altındaki plastik kapağın altında, dış somun | Maksimum brülör basıncını belirler |
| MIN ayar vidası | Aynı kapağın altında, MAX somununun ortasındaki ince vida | Minimum brülör basıncını belirler |
| Modülatör bobini | Valfin üst kısmında, iki kablolu bobin | Karttan gelen akımla gazı modüle eder |
| Emniyet bobinleri | Valf gövdesi üzerinde | Gaz geçişini açıp kapatır; ayar noktası değildir |
MAX ve MIN ayarları çoğu zaman iç içe geçmiş şekilde, tek bir plastik tapanın altındadır. Dıştaki altıgen somun MAX, onun merkezindeki küçük vida MIN ayarıdır. Her ikisinde de saat yönü gazı artırır, saat yönünün tersi azaltır. Bu tapa üretici tarafından mühürlenmiş olabilir; mühür kırıldıysa ayarın yeniden yapılması gerekir.
Adım Adım Maksimum Gaz Ayarı
Ayar her zaman maksimumdan başlar. Sebebi basittir: minimum değer, maksimum değere göre oturur; sırayı ters çevirirseniz ikisini de birkaç kez tekrar etmek zorunda kalırsınız.
Kombinin gazını kapatın, çıkış test nipelinin vidasını gevşetin, hortumu takın ve gazı tekrar açın. Bağlantıyı köpükle kontrol edin.
Kombiyi üreticinin tarif ettiği tuş kombinasyonuyla servis moduna alın ve maksimum güce sabitleyin. Kalorifer devresi açık olmalıdır.
Brülör kararlı yanana ve manometre değeri sabitlenene kadar 1–2 dakika bekleyin. Dalgalı değer üzerinden ayar yapılmaz.
Dıştaki altıgen somunu çeyrek turluk hareketlerle çevirin. Saat yönü artırır. Her hareketten sonra değerin oturmasını bekleyin.
Üreticinin cihazın kW gücü ve gaz tipi için verdiği maksimum brülör basıncına ulaşın. Tablodaki değer esastır.
Kombiyi bir kez söndürüp tekrar yakın, değerin aynı geldiğini görün. Ardından minimum ayara geçin.
Doğalgazlı ev tipi kombilerde maksimum brülör basıncı tipik olarak 10–13 mbar bandında kalır, ancak bu yalnızca bir büyüklük fikridir. Aynı marka içinde 24 kW ile 35 kW cihazın hedef değeri birbirinden farklıdır; meme çapı değişince tablo da tamamen değişir. Kesin rakam için mutlaka cihazın kendi dokümanı kullanılır.
Adım Adım Minimum Gaz Ayarı
Minimum ayar, alevin en düşük güçte de kararlı kalmasını sağlar. Bu değer fazla kısılırsa kombi ateşleyemez, alev kopar ve iyonizasyon sinyali kesilir; fazla açılırsa cihaz gerçek minimuma inemez, sürekli dur-kalk yapar ve gaz tüketimi artar.
Cihazı üreticinin tarif ettiği şekilde minimum güce alın. Bazı modellerde bu, servis modunda ayrı bir parametredir; bazılarında modülatör bobininin kablosu geçici olarak sökülerek yapılır. Bobin kablosu sökülerek yapılan yöntemde valf en düşük konumuna düşer ve manometrede minimum basınç okunur.
Bu konumda MAX somununun ortasındaki ince vidayı, yine çeyrek turluk hareketlerle çevirin. Saat yönü minimum basıncı artırır. Doğalgazlı kombilerde bu değer genellikle 1,5–2,5 mbar civarındadır; kesin rakam yine üretici tablosundadır. Ayar bittikten sonra bobin kablosunu takın ve cihazı normal moduna alın.
Baca Analiziyle Doğrulama
Manometre size gazın basıncını söyler, ama yanmanın kalitesini söylemez. Meme çapı, hava emişi, venturi ve fan devri de sonucu etkilediği için ayar mutlaka baca analiziyle doğrulanır. Analizde beklenen değerler tutmuyorsa basınç ayarı ince ayara alınır.
| Ölçüm | Doğalgazda beklenen | Sapma ne anlatır |
|---|---|---|
| CO₂ (maksimum güçte) | %8,5 – %9,5 | Düşükse hava fazlası ya da gaz az; yüksekse gaz fazla |
| O₂ (maksimum güçte) | %4 – %6 | Yüksekse hava kaçağı ya da yetersiz gaz |
| CO | 0 – 50 ppm | Yüksekse eksik yanma; ayar değil önce temizlik ve hava yolu kontrolü |
| CO₂ (minimum güçte) | Maksimum değerine yakın, hafif düşük | Çok düşükse MIN ayarı fazla kısılmış demektir |
| Alev davranışı | Mavi, sabit, sessiz | Sarı ve savruk alev eksik hava ya da kirli brülör işaretidir |
Analiz sonrası ayar düzeltildiyse min ve max değerleri bir kez daha okunmalı ve cihaz birkaç kez yakılıp söndürülerek geçişler izlenmelidir. Ateşleme yumuşak olmalı, patlama sesi duyulmamalı, modülasyon sırasında alev kopmamalıdır. İşlem bitince manometre sökülür, test nipeli vidası sıkılır ve köpükle kaçak kontrolü yapılır.
Sık Yapılan Hatalar ve Arıza Belirtileri
Sahada karşılaşılan sorunların çoğu valfin arızası değil, ayar sırasındaki hatalardan doğar. Aşağıdaki tablo belirtiyi sebeple eşleştirir.
| Belirti | Muhtemel sebep | Ne yapılmalı |
|---|---|---|
| Kombi ateşliyor ama hemen sönüyor | MIN ayarı fazla kısılmış, iyonizasyon sinyali kesiliyor | Minimum basıncı üretici değerine yükseltin |
| Ateşlemede patlama sesi | Ateşleme anındaki gaz miktarı fazla ya da elektrot konumu bozuk | MIN ayarını ve ateşleme elektrodu mesafesini kontrol edin |
| Tam güçte istenen sıcaklığa çıkamıyor | MAX basıncı düşük ya da giriş basıncı yetersiz | Önce giriş basıncını ölçün, sonra MAX ayarına bakın |
| Analizde CO yüksek | Gaz fazla, brülör kirli ya da hava yolu tıkalı | Önce temizlik ve venturi kontrolü, sonra ayar |
| Ayar hiç tutmuyor, basınç oynuyor | Regülatör diyaframı yorulmuş, valf yaşlanmış | Gaz valfi değişimi gündeme gelir |
| Modülasyon çalışmıyor, cihaz hep tam güçte | Modülatör bobini ya da kart sürücü katı arızalı | Bobin direncini ölçün, kart tarafını kontrol edin |
En yaygın dört hata şunlardır: servis moduna alınmadan ayar yapmak, giriş nipelinden ölçüp çıkış zannetmek, MIN ayarını atlamak ve analiz yapmadan işi teslim etmek.
Valf yaşlanmışsa ayar hiçbir şeyi düzeltmez. Regülatör diyaframı sertleşen bir SIT 845, basıncı sabit tutamaz ve ölçüm sırasında değer sürekli oynar. Bu durumda parça değişimi gerekir; gaz valfleri ParçaBayim'de stokta bulunur ve cihazın modeli ile kW gücü doğrulanarak seçilir. Yeni valf fabrika ayarında gelir, takıldıktan sonra mutlaka min ve max ayarı yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Her zaman önce MAX, sonra MIN. Minimum ayar maksimum değerin üzerine oturur; ters sırada yapıldığında maksimum ayarı değiştirdiğinizde minimum da kayar ve işlemi tekrarlamak zorunda kalırsınız.
Brülör basıncı için valfin çıkış (OUT) test nipeline bağlanır. Giriş nipeli ise şebeke basıncını ölçmek içindir. İkisi karıştırıldığında ölçülen değer ayarla ilgisiz çıkar ve tüm işlem yanlış zemine oturur.
Hem MAX somununda hem MIN vidasında saat yönü gazı artırır, ters yön azaltır. Hareketler çeyrek tur ölçeğinde küçük yapılmalı ve her hareketten sonra değerin oturması beklenmelidir.
Basınç ayarı manometreyle yapılabilir ama yanma kalitesi doğrulanamaz. Meme, hava emişi ve brülör durumu da sonuca etki ettiği için sadece basınca bakmak yeterli değildir. Ayarın tamamlandığı ancak analiz raporuyla söylenebilir.
En yaygın sebep minimum basıncın fazla kısılmasıdır; alev oluşamaz ya da iyonizasyon elektrodu sinyal üretemez. Minimum değeri üretici tablosuna göre yükseltin. Sorun devam ederse elektrot mesafesi, topraklama ve ateşleme kablosu kontrol edilir.
Hayır. LPG için hem meme çapı değişir hem hedef basınç değerleri tamamen farklıdır. Dönüşüm, üreticinin dönüşüm seti ve teknik tablosu kullanılarak yapılır. Doğalgaz değerleriyle LPG çalıştırmak son derece tehlikelidir.
Evet, mutlaka gerekir. Yeni valf fabrika çıkışı genel bir ayarla gelir ve cihazınızın kW gücüne göre kurulmamıştır. Montaj sonrası min ve max ayarı yapılıp baca analiziyle doğrulanmadan iş tamamlanmış sayılmaz.
Cihaz tam güce çıkamaz, ısınma yetersiz kalır ve ayar yaparak bu telafi edilemez. Düşük giriş basıncı genellikle sayaç, gaz hattı çapı ya da regülatör kaynaklıdır. Bu durumda sorun kombide değil tesisatta aranır.
Bobin ve dış aksam sınırlı ölçüde değişebilir, ancak regülatör ve emniyet grubu içeren gövde tamir edilmez. Emniyet fonksiyonu olan bir parçada onarım riski kabul edilemez; basınç tutmayan valf komple değiştirilir.
Sonuç
SIT 845 gaz ayarı, doğru sırayla yapıldığında karmaşık bir iş değildir: manometre çıkış nipeline bağlanır, cihaz servis modunda tam güce alınır, önce MAX somunu sonra MIN vidası ayarlanır. Hedef değerler için üreticinin kendi tablosu esas alınır; genel bantlar yalnız fikir verir.
İşin ayrılmaz son adımı baca analizidir. CO, CO₂ ve O₂ değerleri tutmadan ayar bitmiş sayılmaz. Basınç hiç tutmuyor ya da sürekli oynuyorsa valf yorulmuştur ve değişim gerekir. Her müdahaleden sonra test nipeli sıkılır, kaçak kontrolü yapılır ve cihaz birkaç çevrim boyunca izlenir.
